استاد عندلیب همدانی: نظام حوزه مطیع دستور متخصصین فن است/ بعد از کرونا با یک رسوم دیگری در مناسک روبرو می‌شویم

شفقنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد عندلیب همدانی، مدرس حوزه علمیه قم در خصوص وضعیت دینداری در پساکرونا معتقد است: آنچه که امروز مهم است این است که نظام حوزه از مراجع تا طلاب محترم، اکثریت مطیع دستور متخصصین فن هستند.

وی همچنین می گوید: در آینده بعد از برطرف شدن کرونا ما با یک رسوم دیگری در مناسک روبرو می شویم؛ از جمله رعایت بهداشت بیشتر در مناسک. عشق به اهل بیت علیهم السلام در دل و جان مردم رسوخ کرده و با برکت است و اصل مراسم تحت الشعاع قرار نمی گیرد ولی از نظر کیفیت تغییراتی خواهد داشت از جمله تغییرات مبارکی مثل رعایت بیش از پیش نظافت در هیات ها و مراسم حسینی و حرم های مطهر.

این مدرس حوزه تصریح کرد: سه مستی خطرناک که می تواند تاثیر مخرب داشته باشد؛ کرونا می تواند کسانی را که مست قدرت و مقام و موقعیت خود هستند هشیار کند و به اینکه خدایی هست و ناظر است و تمام نشدنی است توجه بدهد. این ویروس نشان داد که تمام ثروت ها با یک بیماری در آنی از فرد گرفته می شود. برخی از دانشمندان ما به گونه ای حرف می زدند که گویی دیگر مجهولی برای آنها باقی نمانده است و می توانند هر مشکلی را حل کنند اما امروز تمام دانشمندان در حل معضل کرونا عاجز مانده اند. ولی انشاا… خواهند توانست بر این مشکل فائق آیند ولی پیروزی زمانی حاصل می شود که مست علم خود نباشند.

حجت الاسلام والمسلمین عندلیب همدانی می گوید: دوران بعد از کرونا موقعیتی خواهد بود که خرافه سازان نتوانند موقعیت چندانی کسب کنند، اگر چه نمی توانیم تضمین بدهیم که دکان آنها تعطیل شود. مجالس حسینی و  محافل دینی ما باید جلوه تمام عیار خرافه ستیزی باشند و نه تنها خرافه سازان نباید به این مجالس راه پیدا کنند و نه تنها هیتی ما نباید خرافه پذیر باشد بلکه باید خرافه ستیز باشد و این ممکن نیست مگر اینکه محور مجالس با عالمی دینی و مطلع از مسائل باشد.

متن گفت وگوی خبرنگار شفقنا با حجت الاسلام والمسلمین عندلیب همدانی به شرح زیر است:

_-در ایام کرونا و پس از توصیه های بهداشتی مراکز علمی بسیاری از مراجع و نهادهای مذهبی همراهی خود را با تصمیمات نهادهای بهداشتی ابراز کردند. در این حال ، برخی با بسته شدن حرم های مطهر و مساجد و اماکن مذهبی دیگر مخالفت هایی داشتند که بعضا منجر به تعریض به درب های حرم نیز شد. این مواجهه برخی محافل مذهبی خاص با دیدگاه اکثریت حوزه های علمیه و نهاد های علمی را چگونه می توان تفسیر کرد؟ آیا این نوع از مواجهه و تقابل همواره در طول تاریخ بوده است و همچنان هم خواهد بود؟ خاستگاه چنین اندیشه هایی را در کجا باید جستجو کرد؟ تاثیر این جریانات ولو کوچک بر جریان کلی حوزه و مذهب چیست؟

همانطور که فرمودید اکثریت قریب به اتفاق حوزه در ماجرای کرونا موضعی شرعی و عقلانی و عقلایی اتخاذ کردند و همراهی خود را با متخصصین فن اعلام نمودند و چه در حد مراجع بزرگوار تقلید و چه در حد اساتید حوزه و طلاب و فضلا اینچنین بود، پس جهت گیری اصلی حوزه هماهنگی با آن چیزی بود که متخصصین فن در این ماجرا پیشنهاد می دادند و از این جهت تخطی وجود نداشت. ولی دو مطلب را نباید فراموش کرد یکی اینکه حوزه از ابتدا در تفکر آزاد بوده است و این برکاتی دارد و در کنار آن شاید چالش هایی ایجاد کند. کسانی بودند که به دلیل ناآشنایی با این بلیه و تازه بودن مساله و مواجهه با تعطیلی مناسک و مراسم مذهبی و بسته شدن حرم ها برای آنها سنگین تمام شد و نتوانستند این مساله را به درستی هضم کنند و این از باب نگرانی عمیقی بود که نسبت به مبانی دینی و اعتقادی خود داشتند و البته آزاد بودند و فکر خود را بیان کردند. من تا حد بیان نظر هیچ مشکلی با مساله ندارم و این حق افراد است. تا زمانی که مساله تا حد بیان رای است، باید بیان کرد ولی در جمع بندی کلی، کلیت نهادهای دینی با نظر متخصصین هماهنگ بودند. اما نکته دوم که ناراحت کننده است کشیده شدن این مباحث به درون جامعه و تهییج عواطف مردم و کارهایی است که صورت گرفت و ناخودآگاه و بدون قصد و نیت جسارتی به حرم حضرت معصومه (س) شد و این آن چیزی است که کسی آن را بر نمی تابد. این اهانت قابل توجیه نیست و هر کسی که با هر انگیزه ای این کار را انجام داده است کار بسیار بسیار زشتی کرد و این نقطه تاریک باید ما را به فکر وا دارد که مبادا در آینده مجددا چنین اتفاقاتی رخ بدهد.

نظام حوزه از مراجع تا طلاب محترم، اکثریت مطیع دستور متخصصین فن هستند

به طور کلی در این حد که افراد نظر بدهند و خصوصا در شرایط فعلی که بحث کرونا تقلیل پیدا کرده است در خصوص باز شدن درب حرم ها با رعایت مسائل بهداشتی نظر بدهند اشکالی ندارد ولی آنچه که امروز برای ما و شما مهم است این است که نظام حوزه از مراجع تا طلاب محترم، اکثریت مطیع دستور متخصصین فن هستند. ولی همان متخصصینی تا امروز که گفته اند درب حرم باید بسته شود خود محب حرم هستند و با ناراحتی این حرف ها را بیان کرده اند و اساس حوزه نیز چیزی بر خلاف نظر متخصصین بیان نمی کند، روزی هم که نظر متخصصی تغییر کتد باز مشکلی نیست. البته منظور ما از متخصصین یک یا دو نفر نیست بلکه منظور ما جمع بندی شده نظرات تخصصی است و شما سخنی غیر از این را از زبان مراجع نخواهید شنید.

-مناسک جمعی مذهبی در ادیان مختلف برای مدتی تعطیل شدند، آیا با تعطیلی این مناسک و ادامه خطرات کرونا در آینده ممکن است مناسک گرایی روبه تحت تاثیر قرار بگیرد؟ یا کمرنگ شود؟ ممکن است فردگرایی مذهبی به جای جمع گرایی توسعه پیدا کند؟

در آینده بعد از برطرف شدن کرونا ما با یک رسوم دیگری در مناسک روبرو می شویم

اصل مراسم ها تحت الشعاع قرار نمی گیرد ولی از نظر کیفیت تغییراتی خواهد داشت

من این موارد را عارضه ای می بینم یعنی اموری است که بر مناسک ما عارض شده است و همچون یک بیماری است که بوجود آمده و آثاری داشته که یکی از این آثار تحت الشعاع قرار گرفتن مناسک جمعی است، تا به این حد که در آینده بعد از برطرف شدن کرونا ما با یک رسوم دیگری در مناسک روبرو می شویم؛ از جمله رعایت بهداشت بیشتر در مناسک. چون ما با همین مجالس بزرگ شده ایم و می دانیم که رعایت طهارت و نجاست در این مجالس بوده ولی رعایت نظافت چندان نبوده است و این باعث شد اگر این مراسم ها بعدا برگزار شود با خیر و برکت بیشتری همراه باشد و این خیلی خوب است و در این حد یقینا این بیماری تاثیری بر کیفیت برگزاری مراسم خواهد داشت، ولی تعطیل شدن این مسائل امکان ندارد، چون ما مشکلات بزرگتری را دیده ایم از جمله اصرار بر ترک مراسم  در قرون گذشته که مردم با فداکاری و گذشت از خون و پذیرفتن شکنجه و سختی مسیر کربلا را حفظ کردند و مراسم را زنده نگه داشته اند. عشق به اهل بیت علیهم السلام در دل و جان این مردم رسوخ  و با برکت است و اصل مراسم تحت الشعاع قرار نمی گیرد ولی از نظر کیفیت تغییراتی خواهد داشت از جمله تغییرات مبارکی مثل رعایت بیش از پیش نظافت در هیات ها و مراسم حسینی و در حرم های مطهر که مردم با خیال راحتتری به عبادات و مناسک خود بپردازند.

_ آیا دستاورد های معنوی دوران کرونا ماندگار خواهد بود و یا بعد از طی شدن این دوره به فراموشی سپرده می شود؟

سه مستی خطرناک قدرت، ثروت و علم

کرونا می تواند کسانی را که مست قدرت و مقام و موقعیت خود هستند هشیار کند

کرونا نشان داد تمام ثروت ها با یک بیماری در آنی از فرد گرفته می شود

عقیده شخصی من این است کرونا با تمام آسیب هایی که داشت و ضرر هایی که زد و مشکلاتی که آفرید و عزیزانی که از دست دادیم و از طرفی مشکلات اقتصادی که هیچ یک قابل انکار نیست، از این جهت می تواند پر برکت باشد. وقتی بشر در چنین تنگناهایی قرار می گیرد مستی های عارضی که بر اثر قدرت یا بر اثر ثروت و یا علم بر او بوجود آمده بود را کنار می زند. این حرف ریشه روایی دارد. ما سه مستی خطرناک داریم. من با مستی شراب ظاهری کاری ندارم. یکی مستی قدرت است، وقتی کسی در جایی قدرتی بگیرد ممکن است کارهایی بکند که از مستی شراب بدتر باشد. این فرد باید هشیار شود. کرونا می تواند کسانی را که مست قدرت و مقام و موقعیت خود هستند هشیار کند و به اینکه خدایی هست و ناظر است و تمام نشدنی است توجه بدهد. دوم مستی ثروت است اینکه بنده خیال می کند چون ثروت دارد می تواند هر کاری انجام بدهد ولی این ویروس نشان داد که تمام ثروت ها با یک بیماری در آنی از فرد گرفته می شود. سومین مورد مستی علم بود و این مورد در تمام جوامع دیده می شد. برخی از دانشمندان ما به گونه ای حرف می زدند که گویی دیگر مجهولی برای آنها باقی نمانده است و می توانند هر مشکلی را حل کنند اما امروز تمام دانشمندان ما در حل معضل کرونا عاجز مانده اند. ولی انشاا… خواهند توانست بر این مشکل فائق آیند ولی پیروزی زمانی حاصل می شود که مست علم خود نباشند. این دوران باعث شد این هشیاری ها بوجود بیاید و عده ای از مستی هشیار شوند، ولی این درس را باید ادامه داد و توسل و اعتماد آنها به خدای تبارک و تعالی از دست نرود. ولی در این بین وظیفه ای بر عهده روحانیت و مجامع دینی است.

_ در دوران کرونا شاهد ترویج نوعی خرافه گرایی بودیم از جمله تجویز داروهایی که پایه و اساس علمی نداشتند یا مداحی هایی که بعضا از تریبون های رسمی گفته شود، این مساله در آینده به چه شکلی نمایان می شود؟ آیا بازار اهل غلو رونق پیدا می کند یا رو به افول خواهد گذاشت؟

اولا خرافه پذیر نباشیم و ثانیا خرافه ستیز باشیم

مبادا به اسم خرافه ستیزی با اعتقادات صحیح در ستیز باشیم

دوران بعد از کرونا موقعیتی خواهد بود که خرافه سازان نتوانند موقعیت چندانی کسب کنند

مجالس حسینی و منبر های اباعبداله الحسین (ع) و محافل دینی ما باید جلوه تمام عیار خرافه ستیزی باشند

محور مجالس باید با عالمی دینی و مطلع از مسائل باشد نه مداحان

باید در دوران کرونا مسئولین هیات ها بنشینند و فکر کنند که چگونه هیات آنها دچار آفات نشود

خرافه سازی از قبل هم بود و امروز هم وجود دارد. ولی این ما هستیم که باید در برابر خرافه سازان بایستیم. اولا خرافه پذیر نباشیم و ثانیا خرافه ستیز باشیم. ابتدا باید خرافه را بشناسیم و مبادا به اسم خرافه ستیزی با اعتقادات صحیح در ستیز باشیم. اگر اعتقادات خود را صحیح و درست بنیان بگذاریم و مرز آنها و خرافه را جدا کنیم انشاا… دوران بعد از کرونا موقعیتی خواهد بود که خرافه سازان نتوانند موقعیت چندانی کسب کنند، اگر چه نمی توانیم تضمین بدهیم که دکان آنها تعطیل شود. مجالس حسینی و منبر های اباعبداله الحسین و محافل دینی ما باید جلوه تمام عیار خرافه ستیزی باشند و نه تنها خرافه سازان نباید به این مجالس راه پیدا کنند و نه تنها هیتی ما نباید خرافه پذیر باشد بلکه باید خرافه ستیز باشد و این ممکن نیست مگر اینکه محور مجالس با عالمی دینی و مطلع از مسائل باشد. اگر محور مجالس در دست حضرات مداحان و کسانی بود که اطلاع چندانی از مسائل دینی ندارند در آن صورت ممکن است برخی از روی خلوص نیت به دنبال خرافه سازان حرکت کنند و خرافه پذیر و خرافه گو باشند، این افراد نباید محور مجالس باشند. باید در دوران کرونا که هیات ها تعطیل است مسئولین هیات ها بنشینند و فکر کنند که چگونه هیات آنها دچار آفات نشود. اگر خدایی نکرده مداحی که تنها سرمایه اش صدای خوب است که گاهی حتی آن هم نیست محور هیات باشد و او با هر سبک و سیاقی که خواست بخواند و هر چه خواست بگوید و جوان ما پای این منبر و مداحی بنشیند یقینا ضربه خواهد دید.

چرا باید تمام هم و غم برخی از هیات ها آوردن فلان مداح و فلان ذاکر باشد

برخی از ما عمامه به سرها حرف هایی بر منبر ها می زنیم که خطرناک است

اگر بخواهیم در دوران بعد از کرونا مراسم های خود را عاقلانه تر و معنوی تر برگزار کنیم باید از امروز برای آن فکر کنیم

چرا باید تمام هم و غم برخی از هیات ها آوردن فلان مداح و فلان ذاکر باشد و جوان تحصیل کرده هم بیاید و برود و هیچ بهره ای از این برنامه برده نشود. نباید فکر کنید این جوان هیاتی اگر فردا درس خواند و وارد دانشگاه شد باز هم به این هیات می آید. اگر درباره آنچه در هیات ها ارائه می شود، مراقبت نشود او خدایی نکرده از همه هیات ها زده می شود و می گوید در دوران جوانی در هیات ها هیچ چیزی من یاد نگرفتم. من به هم لباس های خودم هم می گویم؛ طلبه ای که به منبر می روم باید مراقب باشد که بر منبر چه چیزی می گوید. برخی از ما عمامه به سر ها حرف هایی بر منبر ها می زنیم که برخی از مداحان که مورد انتقاد هستند تا به حال نزده اند این ها خطرناک هستند. مرحوم راشد قبل از انقلاب در رادیو ایران سخن می گفت. تمام مردمی که صاحب رادیو بودند در ساعت ۹ شب رادیو را باز می کردند و سخنرانی راشد را می شنیدند چون سرمایه علمی داشت و اخلاق درستی داشت و خود ساخته بود و یک هفته برای یک گفتگوی یک ساعته فکر می کرد. حرف های کوچه بازاری و معمولی و غیر محققانه زدن کار ما را به اینجا می کشاند. اگر بخواهیم در دوران بعد از کرونا مراسم خود را عاقلانه تر و معنوی تر و پخته تر برگزار کنیم باید از امروز برای آن فکر کنیم و نه تنها مراسم ما بعد از کرونا قطع نمی شود بلکه نیرو و قوت بیشتری به جوانان ما می بخشد.

-نسخه هایی که دین مبین اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام در مواجه با بلایایی که ممکن است تا مدت زمانی خارج از اراده و کنترل انسان ها قرار گیرد چیست؟ کارکرد دعا و مناجات در شرایط بحران و اضطرار و بلا چیست؟

مبادا مست قدرت و ثروت و دانش خود باشیم

دعا باید همیشگی باشد

باید از امروز نسخه های لازم را برای بشری که بعد از ما می آید چاره اندیشی کرد

از مجموع سیره ائمه هدی(علهم السلام) استفاده می شود و اولین کاری که باید در این زمینه بکنیم این است که باید ریشه یابی کنیم و بدانیم چرا این بلا بر سر ما آمده است؟! آیا عقوبت دنیوی است و یا امتحان است و یا هر دو است؟! امتحان همیشه هست. باید مراقب باشیم و بدانیم که این حادثه برای ما امتحان است و ما در حال امتحان دادن هستیم و مبادا در این امتحان رفوزه بشویم و اگر آن را عقاب می بینیم گذشته خود را جبران کنیم و بدانیم که کار ما در کجا خراب بود. سیره و سنت و دستور ائمه ما این است که از اینگونه امور تجربه کسب کنیم و به گذشته خود نگاه کنیم و نگاهی به آینده خود داشته باشیم. گذشته را اصلاح کنیم و برنامه صحیحی برای آینده داشته باشیم. دوم اینکه توجه مان را به خالق بیشتر کنیم و مبادا مست قدرت و ثروت و دانش خود باشیم. باید توجه خود را به خالق هستی بیشتر کنیم و دعا را فقط به زمانی که مشکلی وجود دارد اختصاص ندهیم. خداوند می فرماید: عده ای هستند که وقتی گرفتار مشکلات می شوند راز و نیاز می کنند و دعا می کنند و همینکه مشکل برطرف شد مرتبا به دنبال هوا پرستی خود می روند و خدا پرستی واقعی کنار می رود، این غلط است و معلوم است که از امتحان رفوزه بیرون آمده ایم، چون دعا باید همیشگی باشد. نکته سوم این است که رضایت به رضایت خدا داشته باشیم و مبادا سخنی ناشی از عدم شکر و رضا در سخن ما باشد. خوب و بد این دنیا گذرا است، خانه ای که مصیبتی در آن نیست خانه بهشتیان است و زندگی آخرت ما است باید به فکر آنجا باشیم مبادا خسرا الدنیا و الاخرت باشیم. رضایت خدا را بر آنچه که برای ما اتفاق می افتد با جان و دل قبول کنیم. نکته دیگری که در سیره ائمه است و در روایات تصریح شده است این است که وقتی کسی مشکلی دارد بیاید و دق الباب کند، فکر کند و ببیند راه های برون رفت از این مشکل چیست و به جای غصه خوردن و به جای آه و افسوس خوردن دق الباب کند. دانشمندان و بزرگان ما باید از نظر علمی فکر کنند و روحانیت با تخصص خود فکر کنند، به اینکه اگر در آینده باز هم حوادثی اینچنینی رخ داد، در آن صورت چه باید کرد. باید از امروز نسخه های لازم را برای بشری که بعد از ما می آید و امکان دارد گرفتار معضلاتی اینچنینی و حتی بدتر از این باشد فکر کرد و نسخه هایی تهیه کرد.

_ آیا می توان در دوران پسا کرونا شاهد عرصه های جدیدی در حوزه دین داری باشیم؟ آیا مواجهه انسان ها با دین عمق رنگ و معنا و مفهوم جدیدی پیدا خواهد کرد؟ نسبت دین و مدرنیته در دنیای پسا کرونا چگونه خواهد بود؟

برخی مواجهه ای افراطی یا تفریطی با کرونا دارند که هر دو اشتباه است

در دوران پسا کرونا جنبه های مثبت مدرنیته را تقویت کنیم

برنامه های دینی صدا و سیما را از برخی برنامه های پوچ و بی محتوایی که امروز مشاهده می شود تهی کنیم

ما چیزی به نام نظام طب اسلامی نداریم آنچه که هست نظام سلامت است

نباید به اسم طب اسلامی به جنگ با طب روز برویم

نه باید با مدرنیته جنگید و نه در بست مطیع مدرنیته بود

اگر ما تعامل درستی با مدرنیته داشته باشیم و جنبه های مثبت و علمی و صنعتی و ترقی مدرنیته را ببینیم خوب است و بر جنبه ها منفی عمل نکنیم و نادیده بگیریم، مهم است. برخی مواجهه ای افراطی و یا تفریطی با کرونا دارند که هر دو اشتباه است. بالاخره آنچه که ما امروز به نام مدرنیته می شناسیم هم جنبه های مثبت و هم جنبه های منفی دارد. در دوران پسا کرونا جنبه های مثبت مدرنیته را تقویت کنیم و از خرافه سازی و خرافه پذیری بر حذر باشیم و خرافه ستیز باشیم و مجالس دینی خود را سمت و سو بدهیم و برنامه های دینی صدا و سیما را از برنامه های پوچ و بی محتوایی که امروز مشاهده می شود تهی کنیم، هر کسی را به عنوان صاحب نظر دعوت نکنیم و مسئولین ما به فکر دین جوانان باشند و از ظلم و تعدی بپرهیزند و مردم مفهوم عدالت را در زندگی خود ببینند، در آن صورت نه تنها این بلیه کرونا برای ما جنبه هایی مثبت خواهد داشت بلکه برخی از جنبه های مثبت قطعا از این هم بالاتر خواهد رفت. مهم این است که بعد ها با مدرنیته چگونه تعامل خواهیم کرد! آیا دربست مطیع مدرنیته خواهیم بود؟! که این غلط است. آیا با شعار خودگرایی و خودکفایی می خواهیم بگوییم هر چه در دنیای غرب است دربست اشتباه است؟! باید نکات منفی و مثبت را از هم جدا کنیم. به طور مثال در خصوص طب باید گفت ما چیزی به نام نظام طب اسلامی نداریم، آنچه که هست نظام سلامت است. ما دستوراتی در طب سلامت داریم و آنچه که هست طب سنتی ایرانی و طب سینایی است و طب اسلامی نیست. همچنین طب روز که این دو می توانند با هم تعاملاتی داشته باشند ولی اصل و اساس طب روز است و این باید اساس و مرجع باشد. نباید به اسم طب اسلامی به جنگ با طب روز برویم. کتاب سوزی خلاف عقل و خلاف شرع است. حتی نمی توان به نام طب سینایی به جنگ طب روز رفت. طب سینایی می تواند در محدوده هایی تاثیر گذار باشد ولی اصل و اساس یقینا باید آخرین دستاورد های علم پزشکی رو باشد. نه باید با مدرنیته جنگید و نه در بست مطیع مدرنیته بود.

مطالب مرتبط...

هیچ نظری تا کنون برای این مطلب ارسال نشده است، اولین نفر باشید...